Slaapproblemen bij autisme
Niet doorslapen, nachtelijk wakker worden, urenlang huilen. Wij delen eerlijk onze eigen struggle met Tony’s slaap. Wat we geprobeerd hebben, wat soms een beetje hielp en wat helemaal niet werkte.
Het gaat met vallen en opstaan. We zijn nog volop in ontdekking.
Slaapproblemen bij autisme
Nachten die niet ophouden, schreeuwend wakker worden, uren troosten. Dit is hoe slapen bij Tony ging — en hoe het nu is.
Hoe Tony nu slaapt. Hij is 3 jaar en 6 maanden. De laatste drie weken vallen de nachten beter. Hij slaapt rond 22.15 uur in. Hij komt de nacht vaker door. Hij wordt niet meer zwetend wakker. Soms nog wel hysterisch, maar minder vaak.
Zes van de zeven nachten ligt een van ons bij hem in het peuterbed. Alleen slapen lukt niet. Hij valt het liefst in slaap onder een groot, zacht deken.
Sinds we met het GAPS-dieet zijn begonnen, lijkt hij minder buikklachten te hebben.
0 tot 1 jaar
Bijna nooit doorgeslapen. Eén keer in het hele jaar. Hij werd schreeuwend, hysterisch en zwetend wakker. Veel ziek, verstopte neus, ’s nachts melk overgeven. Soms namen we hem mee naar beneden voor een filmpje. Dat was toen de enige manier om hem tot rust te krijgen.
1 tot 2 jaar
Nog steeds geen hele nacht. Uren troosten, of mee naar onze slaapkamer.
2 tot 3 jaar
De slaap ging nog altijd niet in één stuk. Achteraf zien we dat buikpijn een grote rol speelde. Hij kon dat toen niet zeggen.
Rond 2 jaar en 10 maanden kreeg hij een peuterbed. Niet omdat hij daar zelf rustiger van werd, maar omdat wij erbij konden liggen. Sindsdien slapen we de meeste nachten bij hem.
3 jaar tot nu
Vanaf 3 jaar en 2 maanden werd het iets rustiger. Dit begon met het toevoegen van bottenbouillon, waar zijn lichaam goed op reageerde. Het effect was na een paar maanden echter weg. Daarna kwamen we het GAPS-dieet tegen. We zagen dat zijn lichaam meer nodig had om de darmen rustig te krijgen. Bij 3 jaar en 4 maanden zijn we met het GAPS-dieet begonnen.
Tot 3 jaar en 4 maanden ging de slaap bijna nooit in één stuk. Vanaf 3 jaar en 4 maanden lijkt dat te kantelen, mede door minder buikklachten sinds de start van het GAPS-dieet.
Middagdutjes
Van baby af aan was een middagdutje een ramp. Hij deed ze niet, of maar kort. In slaap krijgen kostte altijd moeite. Tot 3 jaar en 2 maanden werd hij vaak huilend en zwetend wakker.
Vaak in de middag hebben we de routine om een rondje te rijden. Dan valt Tony in slaap, meestal voor zo’n 30 minuten.
Wat ons wel werkt
Nabijheid
Tony valt niet alleen in slaap en komt ’s nachts niet alleen tot rust. Een ouder naast hem is geen lapmiddel. Het is de voorwaarde. Zijn hoofd tegen ons aan werkt beter dan elk hulpmiddel.
Peuterbed
Niet omdat hij daar zelf rustiger van werd. Wel omdat er plek is om bij hem te liggen zonder hem uit bed te tillen. Dat scheelt overprikkeling midden in de nacht.
Laat ritme volgen, niet forceren
Hij is altijd een late slaper geweest. Rond 21.00 uur beginnen we rustig. Hij slaapt vaak pas na 22.00 uur. Hem eerder in bed “laten wennen” hielp niet. Wachten tot zijn lijf echt toe is, wel.
Warme melk in bed
Dat is voor hem het teken: nu mag het stil worden. Zonder die beker komt hij moeilijker tot rust.
Zacht, groot deken
Geen verzwaringsdeken. Wel een groot, zacht deken waarin hij zich kan wikkelen. De stof moet zacht genoeg zijn om zijn gezicht tegenaan te leggen.
Buik meenemen
Als zijn buik onrustig is, is de nacht dat ook. Sinds de buikklachten minder zijn door de GAPS-dieet, komen de nachten beter door. Eerst de pijn, dan de slaap.
Wat bij ons niet werkt
Alleen laten “wennen”
Dat was het advies dat we het vaakst hoorden. Bij Tony werkte het averechts. Alleen liggen werd geen oefening. Het werd paniek. Hij kon zichzelf niet tot rust praten en niet zeggen wat er mis was.
Te vroeg zelfstandig slapen verwachten
In het eerste jaar sliepen we bij hem. Daarna probeerden we het alleen. Elke nacht was er iets en moesten we er weer naartoe. Sinds het peuterbed kunnen we meteen naast hem liggen. Dat scheelt hem — en ons — een hele ronde overprikkeling.
De omgeving eindeloos aanpassen
Andere kamer, ander bedje, licht aan, licht uit, muziek aan, muziek uit. Geen duidelijk verschil. Niet de kamer was het probleem. Het was dat hij ons nodig had en dat zijn lijf nog niet tot rust kwam.
Een vast “normaal” bedtijdstip forceren
Hem om 19.30 uur in bed leggen omdat dat hoort, werkte niet. Hij was dan nog wakker, onrustig en later juist overstuur.
Verzwaringsdeken
Te zwaar werkte niet. Te licht ook niet. Het ging om zachte stof en nabijheid, niet om extra gewicht.
Wat we hiervan herkennen bij andere kinderen met autisme
Moeite met inslapen en ’s nachts wakker worden komt bij veel kinderen met autisme voor. Vaak al vanaf de babytijd, nog voordat er een woord voor is. Het is zelden alleen “niet willen slapen”.
Bij Tony kwamen drie dingen samen: buikpijn, te veel prikkels overdag, en niet zelf tot rust kunnen als hij wakker wordt. Daarom werkten standaardtips niet. Een kind dat pijn heeft of zich niet kan reguleren, went niet aan alleen liggen. Het raakt overprikkeld.
Slechte nachten maken de dag ook zwaarder. Minder energie, meer huilen, meer overprikkeling. Dat zagen we steeds terug.
De nachten zijn nog niet opgelost. Ze zijn wel dragelijker. Niet door een truc, maar omdat we de eis hebben losgelaten dat hij het alleen moest kunnen.